Uw onderneming draait nog. De opdrachten komen binnen, medewerkers zijn aan het werk en klanten weten u te vinden. Toch nemen de financiële zorgen toe. Leveranciers wachten op betaling, de liquiditeit staat onder druk en de ruimte om tegenvallers op te vangen wordt steeds kleiner. Wat kunt u doen om te voorkomen dat de situatie verder escaleert?
In de eerste blog uit deze serie bespraken wij welke stappen u kunt zetten om schulden te herstructureren, in de tweede blog gingen wij in op het verschil tussen herstructureren en faillissement. En in deze derde blog staat een specifiek juridisch instrument centraal: de surseance van betaling.
Wat is surseance van betaling?
Surseance van betaling betekent letterlijk uitstel van betaling. Een onderneming die haar opeisbare schulden tijdelijk niet meer kan betalen, kan de rechtbank verzoeken om surseance te verlenen. Het doel daarvan is eenvoudig: tijd creëren om de financiële situatie op orde te brengen, met schuldeisers in gesprek te gaan en te onderzoeken of een faillissement nog kan worden voorkomen.
Belangrijk is dat surseance geen kwijtschelding van schulden oplevert. De schulden blijven bestaan. De regeling geeft vooral ruimte om een oplossing uit te werken. Wanneer de rechtbank surseance verleent, benoemt zij ook een bewindvoerder die toezicht houdt op het proces.
Wanneer komt surseance in beeld?
Surseance is bedoeld voor ondernemingen die tijdelijk in financiële problemen verkeren, maar waarvan verwacht wordt dat herstel nog mogelijk is. Denk bijvoorbeeld aan een onderneming die wacht op betaling van een grote klant, terwijl ondertussen leveranciers betaald moeten worden. Of aan een bedrijf dat een nieuwe financiering verwacht, maar nog een paar maanden moet overbruggen. Ook kan sprake zijn van een tijdelijke terugval in omzet, terwijl de vooruitzichten op langere termijn positief zijn.
In zulke situaties kan surseance helpen om de benodigde tijd te winnen.
Anders ligt het bij ondernemingen die structureel verlies maken of waarvan de schuldenlast inmiddels zo hoog is geworden dat herstel niet meer realistisch lijkt. In die gevallen biedt surseance vaak geen oplossing en volgt regelmatig alsnog een faillissement.
Wat gebeurt er na de aanvraag?
Een verzoek tot surseance wordt ingediend bij de rechtbank. Als de rechtbank voldoende aanleiding ziet, verleent zij meestal eerst een voorlopige surseance van betaling. Tegelijkertijd benoemt de rechtbank een bewindvoerder. Deze bewindvoerder houdt toezicht op de onderneming en moet instemmen met belangrijke beslissingen.
Zoals wij in de vorige blog bespraken, speelt regie een belangrijke rol bij financiële problemen. Tijdens een reguliere herstructurering houdt u als ondernemer in beginsel zelf de controle. Bij een faillissement heeft de curator de regie. Bij surseance blijft u betrokken bij de onderneming, maar deelt u die regie met de bewindvoerder.
Na verloop van tijd beoordeelt de rechtbank of de surseance definitief wordt verleend. Ook krijgen schuldeisers de gelegenheid om hun standpunt kenbaar te maken.
Welke bescherming biedt surseance?
Het belangrijkste voordeel is dat bepaalde schuldeisers gedurende de surseanceperiode niet zomaar betaling kunnen afdwingen voor schulden die zijn ontstaan vóór de surseance. Dat geeft rust. De onderneming krijgt ruimte om de financiële situatie te analyseren en met schuldeisers in gesprek te gaan over mogelijke oplossingen.
Daarnaast kan surseance helpen om het vertrouwen te herstellen. Schuldeisers zien dat de onderneming actief werkt aan een oplossing en dat een bewindvoerder toezicht houdt op het proces. Toch is het belangrijk om de bescherming niet te overschatten. Surseance biedt geen volledige afscherming tegen alle schuldeisers en lost de onderliggende problemen niet vanzelf op.
Wat zijn de beperkingen?
In de praktijk blijkt surseance lang niet altijd succesvol, en eindigt een aanzienlijk deel van de surseances uiteindelijk alsnog in een faillissement. Dat heeft verschillende oorzaken:
- Allereerst biedt surseance geen volledige bescherming tegen alle schuldeisers. Schuldeisers met zekerheidsrechten, zoals pandhouders en hypotheekhouders, behouden vaak een sterke positie. Daardoor kan een belangrijk deel van de financiële druk blijven bestaan.
- Daarnaast kan surseance onzekerheid in de markt veroorzaken. Leveranciers, klanten en financiers zien dat de onderneming in financiële problemen verkeert. Dat kan leiden tot terughoudendheid bij nieuwe leveringen, investeringen, financiering of samenwerking. Daarmee kan een vicieuze cirkel ontstaan: de onderneming heeft juist rust nodig om te herstellen, maar de bekendmaking van de surseance kan het vertrouwen verder aantasten.
- Verder brengt surseance extra toezicht en besluitvorming met zich mee. De onderneming blijft weliswaar actief, maar de bewindvoerder moet instemmen met belangrijke beslissingen. Dat kan nuttig zijn voor het vertrouwen van schuldeisers, maar beperkt ook de snelheid en flexibiliteit waarmee de onderneming kan handelen.
Wat is het verschil met de WHOA?
Sinds de invoering van de Wet Homologatie Onderhands Akkoord (WHOA) in 2021 is de belangstelling voor surseance van betaling afgenomen. Dat is niet verrassend. Hoewel beide regelingen gericht zijn op het voorkomen van faillissement, verschillen zij wezenlijk van elkaar.
Het belangrijkste verschil is dat surseance van betaling vooral tijdelijke bescherming biedt tegen schuldeisers. De WHOA is juist gericht op het bereiken van een akkoord over de herstructurering van schulden. Bij een WHOA-traject kan de rechter een akkoord onder voorwaarden goedkeuren (homologeren), ook als niet alle schuldeisers daarmee instemmen. Daardoor biedt de WHOA vaak meer mogelijkheden om een onderneming met een zware schuldenlast te saneren.
Wanneer is surseance verstandig?
Surseance van betaling kan een waardevol instrument zijn, maar alleen als er nog voldoende perspectief bestaat op herstel. De onderneming moet in de kern gezond zijn, de problemen moeten tijdelijk van aard zijn en er moet een concreet plan liggen om de situatie te verbeteren.
Zonder realistisch herstelperspectief biedt surseance vaak slechts uitstel van een faillissement. Juist daarom is het belangrijk om niet alleen naar de huidige betalingsproblemen te kijken, maar ook naar de toekomst van de onderneming.
Tot slot
Surseance van betaling biedt ondernemingen de mogelijkheid om tijdelijk op adem te komen. Het is echter geen wondermiddel. De regeling werkt vooral als de financiële problemen tijdelijk zijn en er een realistisch herstelplan bestaat.
Twijfelt u of surseance van betaling in uw situatie een passende route is? Of wilt u weten of een andere vorm van herstructurering beter aansluit bij uw onderneming? Neem dan gerust contact op met Adelmeijer Hoyng Advocaten via info@ahadvocaten.eu of 043 - 350 62 00. Wij denken graag met u mee.