Financiële problemen sluipen er vaak in. Wat begint met een incidentele betalingsachterstand, kan zich snel ontwikkelen tot een situatie waarbij leveranciers aandringen, belastingschulden oplopen en de bankrelatie onder druk komt te staan. Op dat moment is er nog veel mogelijk — maar de ruimte wordt met de dag kleiner. Begrijpen wat uw opties zijn, en wanneer u actie moet ondernemen, kan het verschil maken tussen een gecontroleerde herstructurering en een faillissement.
In de vorige blog uit deze serie bespraken wij welke eerste stappen u kunt zetten zodra financiële problemen ontstaan. In deze blog gaan wij dieper in op de vraag welke routes daarna nog openstaan.
Wat betekent herstructureren?
Herstructureren draait in de kern om het herstellen van financiële rust. Het doel is om de onderneming levensvatbaar te houden en een faillissement te voorkomen. Het gaat daarbij om gerichte ingrepen: het treffen van betalingsregelingen met schuldeisers, het verlagen van kosten, het heronderhandelen van financieringsafspraken of lopende contracten, het afbouwen van verlieslatende activiteiten of het verkopen van bedrijfsonderdelen. Het centrale uitgangspunt is dat u als ondernemer of DGA zelf aan het roer blijft.
Sinds 1 januari 2021 beschikt Nederland over een bijzonder waardevol herstructureringsinstrument: de Wet Homologatie Onderhands Akkoord (WHOA). De WHOA stelt een onderneming die verwacht haar schulden niet langer te kunnen voldoen in staat om buiten faillissement een akkoord aan te bieden aan schuldeisers — en dat akkoord, indien aan de wettelijke voorwaarden is voldaan, door de rechter te laten bekrachtigen (homologeren).
Dat betekent niet dat herstructureren eenvoudig is. Vaak moeten moeilijke beslissingen worden genomen. Maar zolang er nog ruimte bestaat om afspraken te maken en schuldeisers bereid zijn om mee te denken, blijft een oplossing buiten faillissement vaak mogelijk.
Wat gebeurt er bij een faillissement?
Bij een faillissement ligt dat anders. De rechtbank spreekt het faillissement uit als een onderneming is gestopt met betalen en meerdere schuldeisers onbetaald blijven. Vanaf dat moment neemt een curator het beheer van de onderneming over. De curator onderzoekt de financiële situatie, beheert de activa en kijkt hoe schuldeisers zo goed mogelijk kunnen worden betaald. U verliest daardoor grotendeels de controle over de onderneming.
Een faillissement betekent niet altijd dat een onderneming direct ophoudt te bestaan. Soms maakt een curator nog een doorstart mogelijk. Toch heeft een faillissement vaak grote gevolgen. Denk aan het verlies van personeel, reputatieschade en het wegvallen van vertrouwen bij klanten en leveranciers. Daarom proberen veel ondernemers eerst te onderzoeken of een herstructurering nog mogelijk is.
Het belangrijkste verschil: regie
Het grootste verschil tussen herstructureren en faillissement draait dus om regie. Tijdens een herstructurering houdt u in veel gevallen zelf invloed op het proces. U kunt onderhandelen met schuldeisers, keuzes maken over de onderneming en proberen om rust te creëren voordat de situatie verder escaleert. Bij een faillissement verschuift die regie grotendeels naar de curator. Beslissingen over de onderneming liggen dan niet langer bij u.
Timing speelt daarbij een grote rol. Hoe langer financiële problemen blijven doorsudderen, hoe kleiner de ruimte vaak wordt om nog zelfstandig oplossingen te organiseren. Schuldeisers verliezen vertrouwen, betalingsachterstanden lopen op en de druk neemt toe.
Wanneer komt een faillissement in beeld?
Niet iedere onderneming met schulden gaat failliet. Toch zijn er signalen die erop kunnen wijzen dat de situatie ernstiger wordt, zoals structurele betalingsachterstanden, oplopende belastingschulden of een situatie waarin salarissen, het vakantiegeld, huur of leveranciers niet meer op tijd betaald kunnen worden. Ook beslagleggingen, incassoprocedures of het wegvallen van financiering kunnen erop wijzen dat de financiële ruimte snel kleiner wordt.
De vraag is dan niet alleen hoeveel schulden er zijn, maar vooral of herstel nog realistisch is. Bestaat er nog voldoende perspectief om afspraken te maken en de onderneming voort te zetten? Of nemen de problemen sneller toe dan ze kunnen worden opgelost? Dat vraagt om een eerlijke analyse van de situatie — en die analyse is het beste zo vroeg mogelijk te maken.
Risico’s voor bestuurders en DGA’s
Financiële problemen raken niet alleen de onderneming, maar ook u als bestuurder of DGA. Achteraf kijkt een curator namelijk kritisch naar de keuzes die in de laatste periode vóór een faillissement zijn gemaakt. Daarbij spelen vragen als:
- Zijn schuldeisers gelijk behandeld?
- Zijn er nog nieuwe verplichtingen aangegaan terwijl betaling onzeker was?
- Is op tijd ingegrepen toen duidelijk werd dat de onderneming in zwaar weer verkeerde?
Vooral selectieve betalingen kunnen gevoelig liggen. Het lijkt soms logisch om één belangrijke schuldeiser nog wel te betalen om de onderneming draaiende te houden. Maar als later een faillissement volgt, kan een curator onderzoeken of andere schuldeisers daardoor zijn benadeeld.
Kunt u als bestuurder de belastingen niet meer betalen? Dan bent u in beginsel verplicht dit schriftelijk te melden bij de betreffende instantie. Laat u deze melding achterwege, dan kunt u persoonlijk aansprakelijk worden gesteld voor de verschuldigde belastingen.
Bestuurdersaansprakelijkheid ontstaat vaak niet door één verkeerde beslissing, maar doordat problemen te lang blijven liggen en keuzes onvoldoende worden vastgelegd of onderbouwd. Juist daarom is het belangrijk om tijdig advies in te winnen en beslissingen zorgvuldig te documenteren.
Welke route past bij uw situatie?
Er bestaat geen standaardoplossing voor ondernemingen met financiële problemen. Soms biedt een herstructurering voldoende ruimte om de onderneming weer gezond te maken. In andere gevallen blijkt een gecontroleerde beëindiging uiteindelijk verstandiger.
Hoe eerder u inzicht krijgt in uw financiële positie, hoe meer mogelijkheden u openhoudt. Dat geeft niet alleen meer rust, maar vergroot ook uw regie over het proces.
Twijfelt u over de positie van uw onderneming of wilt u sparren over de mogelijkheden om schulden te herstructureren? Neem dan gerust contact op met Adelmeijer Hoyng Advocaten via info@ahadvocaten.eu of 043 - 350 62 00. Wij denken graag met u mee.